Is scheiden beter voor kinderen?

Sad Child On A Swing, Inbetween Her  Divorced Parents Holding Her Separatedly .

Een scheiding heeft een grote impact op kinderen. Het is een heftige emotionele gebeurtenis en er verandert veel voor ze. Maar moet je dan bij elkaar blijven voor de kinderen? Of is het juist beter voor een kind om uit elkaar te gaan als je huwelijk niet goed loopt? En wat als er veel ruzies en spanningen zijn? Wat is dan beter voor je kind?
In dit artikel kan je lezen over de effecten van een scheiding op een kind en de overwegingen die je hierbij als ouder kan maken.

Inhoud

Effecten op kinderen
Bij elkaar blijven voor de kinderen?
Relatietherapie
Huwelijk met veel conflicten
Huwelijk zonder heftige conflicten
Afkoelingsperiode
Vechtscheiding voorkomen

 

 

 

Effecten van een scheiding op kinderen

Uit jaren lang onderzoek blijkt dat de negatieve effecten van een scheiding op kinderen groot zijn. De laatste jaren is er steeds meer acceptatie voor echtscheidingen. Dit lijkt fijn, maar uit onderzoek blijkt dat ondanks deze acceptatie de negatieve gevolgen van een scheiding voor een kind even groot of zelfs groter geworden zijn.  Dit komt waarschijnlijk omdat vroeger vooral huwelijken strandden met forse problemen en veel heftige ruzies. Ouders met kleine relatieproblemen bleven vaak bij elkaar vanwege taboe, uit schaamte of vanwege de financiële situatie. Vanaf de jaren 90 is dit verandert en blijken er meer huwelijken te stranden met matige relatie problemen. Uit onderzoek blijkt dat ouders tegenwoordig vaak uit elkaar gaan, omdat ze op elkaar uitgekeken zijn of omdat hun karakters niet bij elkaar passen. De meeste ouders met kinderen denken echter lang en goed na voordat ze besluiten uit elkaar te gaan en dat is heel belangrijk.

Er zijn namelijk veel negatieve gevolgen bekend voor kinderen die een scheiding van hun ouders meemaken. Kinderen die een scheiding meemaken hebben 2x zoveel kans op het ontwikkelen van problemen. Dit blijkt uit verschillende onderzoeken. Ze hebben meer kans op problemen zoals o.a.:

  • een laag zelfbeeld
  • slechte schoolprestaties
  • gedragsproblemen
  • problemen met leeftijdsgenootjes
  • angsten
  • sombere gevoelens

Zowel op korte als op lange termijn zijn er negatieve gevolgen bekend voor kinderen die een scheiding meemaken van hun ouders. Kinderen met gescheiden ouders hebben bijvoorbeeld zelf ook een grotere kans om te scheiden als ze volwassen zijn.
Wil je meer lezen over de effecten van een scheiding op een kind dan kan je hier meer over lezen in de artikelen: ‘Wat doet een scheiding met een kind?’ en ‘Wat is het effect van scheiden op een kind’.

 

Is het beter om bij elkaar te blijven voor de kinderen?

Een scheiding is dus schadelijk voor kinderen. Veel deskundigen zijn het er over eens dat het beter is voor de kinderen om bij elkaar te blijven. Juist vanwege alle negatieve effecten voor de kinderen.
Toch blijkt ook uit onderzoek dat continue ruzies of spanningen in gezinnen waarin ouders wel bij elkaar zijn, ook schadelijk zijn voor kinderen. Dus zowel kinderen met gescheiden ouders als kinderen uit een gezin met twee ouders, maar waar continue ruzie is, hebben een verhoogd risico op verschillende problemen. Een thuisbasis is belangrijk voor een kind, de gezinssituatie waarin het kind opgroeit speelt dus een grote rol. De kans dat een kind problemen ontwikkeld is in elke situatie net even iets anders: 

 

Vechtscheiding
Grootste risico op problemen: Kinderen met gescheiden ouders waar veel ruzies zijn, zoals bij een vechtscheiding.

Bij elkaar met ruzie
Iets minder groot risico: Kinderen uit gezinnen waar ouders bij elkaar zijn, maar waar veel ruzies zijn, zijn een klein beetje beter af dan kinderen uit een gescheiden gezin met veel ruzie.

Goed uit elkaar
Lager risico: Kinderen met gescheiden ouders met weinig conflicten hebben de minste problemen van alle kinderen uit gezinnen met ruzies en spanningen.

Bij elkaar
Laagste risico: Kinderen uit gezinnen met twee ouders en waar geen extreme ruzies en spanningen zijn, hebben de minste kans op het ontwikkelen van problemen.

 

Om een einde te maken aan ruzies kan een scheiding dus beter zijn voor kinderen, maar dit geldt niet in alle gevallen.

 

Relatietherapie

Het is duidelijk dat kinderen het beste functioneren in een intact gezin. Dus het werken aan jullie relatie kan een mogelijkheid zijn. Elke relatie heeft moeilijkere periodes, dat is normaal. Ook komt in de beste relatie wel eens een moment van twijfel voor. Dit wil niet meteen zeggen dat een scheiding de beste keus is. Er zijn deskundige die pleiten voor meer relatietherapie voordat een stel besluit uit elkaar te gaan. Juist omdat een scheiding zo schadelijk is voor kinderen. Het is in elk geval heel belangrijk om goed na te denken over het besluit en goed stil te staan bij de gevolgen voor jullie kind(eren).

Relatietherapie is er in principe op gericht om te werken aan de relatie en om relationele problemen op te lossen. Toch kan ook het doel van relatietherapie zijn om erachter te komen of je samen verder wilt of niet. Bij je huisarts kan je ook terecht om over je zorgen te praten en samen te bespreken of relatietherapie in jullie situatie een goede stap kan zijn en hoe je er voor kan zorgen dat je kind geen last heeft van jullie relatieproblemen. 

 

Huwelijk met veel conflicten

Kinderen hebben veel last van conflicten tussen ouders. Ruzies tussen ouders kunnen zelfs traumatisch zijn voor kinderen. Als de sfeer in een huwelijk niet meer te verbeteren is en er blijven constant ruzies en heftige spanningen bestaan, dan is het voor kinderen beter om uit elkaar te gaan. Kinderen hoeven dan niet langer meer te lijden onder de ruzies en de spanningen tussen ouders. Het is dan wel belangrijk dat de ruzies en spanningen ophouden of ten minste verminderen na de scheiding. Anders verbetert er voor kinderen nog steeds niet veel na een scheiding.
In het geval van huiselijk geweld is de thuissituatie niet veilig voor de kinderen. Onveiligheid belemmert kinderen ernstig in hun ontwikkeling. Een scheiding zou dan een mogelijke oplossing kunnen zijn, zodat een kind wel kan opgroeien in een veilige omgeving. Als er sprake is van huiselijk geweld dan kan je contact opnemen met Veilig Thuis

Huwelijk zonder heftige conflicten

Niet alle huwelijken eindigen na veel conflicten. Ook als er geen ruzies zijn in het huwelijk, kunnen jullie beslissen om uit elkaar te gaan. Het is de vraag of dit beter is voor een kind. Uit onderzoek blijkt eigenlijk van niet. Maar het hangt natuurlijk af van de situatie, want elke situatie is verschillend.

Stel je voor een vader of moeder is niet gelukkig in een huwelijk, misschien zelfs wel depressief en kan daardoor niet meer goed functioneren als ouder. In dat geval is er ook geen stabiele thuissituatie voor het kind. Want het is niet goed voor een kind als een ouder niet beschikbaar voor hem of haar is.  

Daarnaast kan je jezelf de vraag stellen of je een koele, liefdeloze relatie, waar je als ouders ogenschijnlijk beleefd doet, maar geen respect hebt voor elkaar een prettig voorbeeld is voor je kind. Kinderen krijgen dan niet het voorbeeld dat conflicten opgelost kunnen worden. En dat heeft invloed op hoe je kind later zelf in een relatie zal staan. Ze hebben immers niet geleerd om in een relatie problemen en conflicten op te lossen. Soms hoor je oudere kinderen waarvan de ouders voor de kinderen bij elkaar gebleven zijn zeggen: 

“Waren mijn ouders maar eerder gescheiden”.

Kinderen kunnen veel last hebben van een kille sfeer of zwijgende conflicten. Ook als je dit niet aan je kind kan zien. Toch blijkt uit onderzoek dat de negatieve gevolgen van een scheiding niet opwegen tegen een negatief voorbeeld van een relatie. 

 

 

 

Afkoelingsperiode

Omdat een scheiding zo heftig is voor kinderen en er steeds meer kinderen mee geconfronteerd worden, wordt er tegenwoordig ook gesproken over een afkoelingsperiode voor de daadwerkelijke officiële scheiding plaats kan vinden. Deskundigen pleiten voor een verplichte afkoelperiode van een half jaar tot een jaar tussen de aanvraag van de scheiding en de daadwerkelijke scheiding zelf voor echtparen die gaan scheiden en kinderen hebben. Hierdoor kunnen ouders goed nadenken en zich bezinnen of een scheiding echt de beste keuze is, voor hen en voor de kinderen. Deze afkoelingsperiode is nu echter (nog) niet verplicht.



 

Vechtscheiding voorkomen

Als jullie toch besluiten uit elkaar te gaan dan is het allerbelangrijkste voor jullie kind(eren) om een vechtscheiding te voorkomen. Een vechtscheiding is zeer ingrijpend voor kinderen. Vechtscheidingen zijn vaak traumatisch en hebben ontzettend veel negatieve gevolgen voor kinderen. Doe er dus alles aan om een goede samenwerking op te bouwen met de vader of moeder van je kind. Het is dan in elk geval belangrijk om van te voren te weten wat je kan doen om conflicten met je ex-partner te voorkomen en hoe je je kind het beste kan vertellen dat jullie uit elkaar gaan. Meer informatie hierover kan je vinden in de artikelen: ‘Hoe vertel je een peuter/kleuter dat je ga scheiden‘, ‘Hoe vertel je een kind van 6-8 jaar dat je gaat scheiden‘ of ‘Hoe vertel je een ouder kind dat jullie uit elkaar gaan‘. 

 

De beslissing om wel of niet uit elkaar te gaan kan ingewikkeld zijn. Zeker als je kinderen hebt. Als jullie het niet met elkaar eens zijn of elkaar niet goed begrijpen wordt het nog ingewikkelder.
Wat de beslissing ook wordt, hou in elk geval rekening met de negatieve gevolgen voor kinderen. Neem de tijd om een weloverwogen beslissing te nemen.
Een scheiding is niet per definitie de slechtste keuze voor je kind, maar het blijft altijd een ingrijpende keuze.

Wil je meer informatie en tips ?
Volg onze online cursus speciaal voor ouders die uit elkaar gaan:
“Scheiding – Zo vertel je het je kind!”
Inclusief filmpjes, oefeningen en een handige checklist.

Zorg dat je goed voorbereid bent!

 

 

Bronnen
Amato, P. (2000). The consequences of divorce for adults and children. Journal of Marriage and the Family, 62, 4.
Molen, H. van der, S. Perreijn en M. van den Hout (2007), ‘Klinische psychologie: theorieën en psychopathologie’. Groningen, Wolters-Noordhoff.
Nederlands Jeugdinstituut (www.nji.nl).
Spruijt, E. & Kormos, H. (2009). Handboek scheiden en de kinderen. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.