Hooggevoelig kind: kenmerken, test en opvoeding tips

Close Up Portrait Of A Cute Young Girl With Eyes Closed Thinking Or Imagining

Is je kind gevoelig voor prikkels en snel van slag? Misschien is je kind wel hooggevoelig. Hooggevoeligheid is geen stoornis of diagnose. Maar wat is het dan wel? En hoe kan je hooggevoeligheid herkennen bij je kind? Doe de test om er achter te komen of jouw kind kenmerken van hooggevoeligheid heeft. En blijkt je kind gevoelig te zijn? Lees dan hier alles wat je moet weten over het opvoeden van een hooggevoelig kind.

Inhoud
Een hooggevoelig kind
Wat zijn kenmerken van een hooggevoelig kind?
De test: Is mijn kind hooggevoelig?
8 tips: Opvoeden hooggevoelig kind

 

Een hooggevoelig kind

Hooggevoelige of hoogsensitieve kinderen hebben moeite met het verwerken van prikkels. Vaak wordt gedacht dat deze kinderen angstig of lastig zijn, maar in werkelijkheid zijn ze gevoeliger en denken ze langer over dingen na. Vaak zijn deze kinderen creatief, slim en vroeg wijs. Ze hebben meer tijd nodig om alles wat ze zien, horen of voelen te verwerken. Een hooggevoelig kind raakt makkelijk overspoeld door emoties. Hierdoor kan het zich gaan terugtrekken en stil of verlegen overkomen. Hooggevoeligheid is geen stoornis of diagnose die door een psychiater of psycholoog vastgesteld kan worden. Het is een aangeboren karaktereigenschap, die omschreven is door Elaine Aron. Zij is een Canadese psychotherapeute. Ze doet al tientallen jaren wetenschappelijk onderzoek naar hoogsensitiviteit. Uit haar onderzoeken blijkt dat bijna 1 op de 5 kinderen (15 tot 20% van de kinderen) hoogsensitief is. Er is verder nog relatief weinig onderzoek gedaan naar hoogsensitiviteit of naar hooggevoeligheid.

 

Wat zijn kenmerken van een hooggevoelig kind?

Hieronder vind je de meest voorkomende kenmerken bij hooggevoelige kinderen. Ieder kind is uniek, elk hooggevoelig kind is dus ook anders. Toch zijn er een aantal kenmerken die bij de meeste hooggevoelige kinderen voorkomen:

Prikkelgevoelig en opmerkzaam
Hooggevoelige kinderen zijn gevoelig voor prikkels van buitenaf. Ze raken dan ook snel overprikkeld en vermoeid. Ze kunnen slecht tegen harde geluiden, een drukke omgeving, schrikken snel en zijn erg gevoelig voor pijn. Hooggevoelige kinderen kunnen last hebben van kleren die kriebelen, nat zijn of niet lekker zitten. Vreemde geuren, geluiden of smaken vallen ze snel op.

Ze hebben oog voor detail, zo valt het ze bijvoorbeeld op als iets van plaats is veranderd of als er iets is veranderd aan het uiterlijk van iemand.

Nieuwsgierig en bedachtzaam
Hooggevoelige kinderen stellen vaak veel vragen. Ze stellen diepzinnige vragen en denken net een stapje verder. Ze kijken bijvoorbeeld eerst of iets veilig is voordat ze ergens inklimmen. Ook houden ze vaak van rustige spelletjes en een rustige omgeving.


Gevoelig voor stemmingen van anderen
Hooggevoelige kinderen hebben oog voor de gevoelens of stemming van anderen. Ze voelen snel aan dat er iets aan de hand is met een ander en ze kunnen goed medeleven tonen. Soms nemen ze stemmingen van anderen over en lijken ze gedachten te kunnen lezen.

Intens en intuïtief
Hooggevoelige kinderen zijn intens. Ze kunnen intens genieten van kleine dingen, maar bijvoorbeeld ook intens boos worden.  Ze zijn snel diep ontroert en reageren vaan vanuit hun intuïtie.

Moeite met verrassingen en veranderingen
Kinderen die hooggevoelig zijn houden over het algemeen niet van verrassingen. Ze kunnen moeilijk omgaan met grote veranderingen, zoals een verhuizing of een wisseling van groep. 

Perfectionistisch
Ook perfectionisme komt veel voor bij hooggevoelige kinderen. Deze kinderen onderschatten vaak hun eigen talenten. Het perfectionisme kan tot faalangst leiden.

Herken je deze kenmerken bij je zoon of dochter? Aan het eind van het artikel vind je tips over hoe je kan omgaan met een hooggevoelig kind.

 

De test: Is mijn kind hooggevoelig?

Er is een test die je kan invullen om er achter te komen of je kind hooggevoelig is. Deze vragenlijst is speciaal gemaakt voor ouders die vermoeden dat hun kind hooggevoelige kenmerken heeft. Hij is ontworpen door Elaine Aron, degene die de term hoogsensitiviteit heeft geïntroduceerd in de psychologie. De vragenlijst komt uit het boek: Het hoogsensitieve kind. Help je kinderen op te groeien in een wereld die hen overweldigt.
Voordat je de test invult is het goed om te beseffen dat hooggevoeligheid geen stoornis is. Het is geen diagnose die vastgesteld kan worden door een psycholoog of psychiater, zoals ADHD of autisme. Hooggevoeligheid is namelijk geen stoornis, maar een karaktereigenschap.

Door de vragenlijst in te vullen krijg je een idee of je kind hooggevoelige kenmerken heeft. Bedenk of de stellingen in de test van toepassing zijn op jouw kind en of ze al een lange periode bestaan. Dus niet alleen de afgelopen weken of maanden, maar of je ze het afgelopen jaar en daarvoor herkent bij je kind.

Doe de test! 

Tips: Opvoeden hooggevoelig kind

Het opvoeden van een hooggevoelig kind kan een hele uitdaging zijn. Je kind is snel van slag, kan niet tegen veel prikkels en reageert heftig op veranderingen. Wat is belangrijk in de opvoeding van een hooggevoelig kind? Hier volgen de 8 belangrijkste tips:

1. Bied structuur

Kinderen die hooggevoelig zijn houden van duidelijkheid. Ze weten graag waar ze aan toe zijn. Hou zoveel mogelijk vast aan een vaste dagindeling, want dit geeft rust voor je kind.
Probeer ook in weekenden en in vakanties zoveel mogelijk de vaste structuur, die je kind gewend is, te volgen.

2. Zorg voor voorspelbaarheid

Omdat hooggevoelige kinderen vaak moeite hebben met veranderingen is het belangrijk om zo voorspelbaar mogelijk te zijn. Laat je kind weten als je moet afwijken van de vaste structuur. Geef duidelijke uitleg en zorg dat je kind weet waar het aan toe is en wat van hem of haar verwacht wordt. Voorkom verrassingen en bereid je kind goed voor op grote veranderingen, zoals een verhuizing, overgang naar een nieuwe klas of clubje. Deze gebeurtenissen kunnen voor hooggevoelige kinderen erg stressvol zijn, daarom is het belangrijk om de tijd te nemen om je kind goed voor te bereiden.

 

3. Rust

Aangezien hooggevoelige kinderen erg prikkelgevoelig zijn, hebben ze meer behoefte aan rust dan andere kinderen. Zorg dat je kind voldoende slaap krijgt en probeer prikkels te voorkomen waar dat kan. Ook is het goed om gedurende de dag voldoende rustmomenten in te bouwen.
Bedenk samen met je kind waar hij of zij tot rust kan komen en zich prettig voelt. Spreek af dat je kind zich op dit plekje mag terugtrekken, als hij of zij zich onrustig voelt.
Een andere goede manier van rust nemen is om samen de natuur in te gaan, door bijvoorbeeld een boswandeling te maken. Hier zijn veel minder prikkels en geluiden en er is veel ruimte. Kinderen komen dan vaak goed tot rust.

4. Begrip tonen

Voor je kind is het belangrijk dat het zich begrepen voelt. Het is daarom goed om met je kind te praten en begrip te tonen. Neem de dag door en luister naar je kind. Bedenk samen wat je kind kan helpen in een drukke situatie of omgeving? Wat heeft je kind nodig en hoe kan jij helpen?
Lees de tips over het omgaan met emoties van kinderen, omdat. deze tips extra belangrijk zijn bij de opvoeding van hooggevoelige kinderen.

5. Tijd geven

Hooggevoelige kinderen hebben meer tijd nodig. Ze nemen zoveel informatie in zich op dat het meer tijd kost om alles te verwerken. Geef je kind daarom voldoende tijd. Een geduldige en rustige houding werkt het beste. Leg niet teveel druk op. Neem taken niet over, maar deel taken op in kleine, haalbare stapjes. Hierdoor heeft je kind het gevoel dat het een taak kan en durft je kind makkelijker een uitdaging aan te gaan. Dit is goed voor het zelfvertrouwen van je kind.

 

6. Omgaan met hooggevoeligheid

Het is goed om je bewust te worden dat je kind hooggevoelige kenmerken heeft. Hierdoor kan je er rekening mee houden en zorgen voor meer structuur en rust. Leer je kind ook zelf omgaan met z’n gevoeligheid. Praat met je kind over wat hem of haar rustig maakt en wat voor hem werkt. Als je kind iets ouders is kan je hem of haar leren om z’n behoeftes aan anderen duidelijk te maken, zodat het niet altijd meer afhankelijk is van jou. 
Aan de andere kant is het ook goed om ervoor te waken dat zowel jij als je kind de hooggevoeligheid niet als excuus gaan gebruiken. Het is geen stoornis of ziekte en het komt bij veel kinderen voor. Let op voor overdrijven of ‘drama-queen’ gedrag. Hier hoef je niet in mee te gaan. Begrens je kind en stel realistische verwachtingen.  
Zie de hooggevoeligheid ook als een mooie eigenschap. Je kind kan veel aanvoelen, is opmerkzaam en denkt goed na. Dat zijn prachtige kwaliteiten! 

7. Positief opvoeden

Luistert je kind niet, is hij of zij snel boos of laat hij ‘lastig’ gedrag zien? Je kind doet dit niet expres, maar het is vanuit onmacht. Je kind geeft met z’n gedrag waarschijnlijk een signaal af, dat er iets aan de hand is. Probeer rustig te blijven. Bij boosheid krijgt je kind nog meer prikkels en dan raakt het nog meer overstuur. Dit klinkt misschien logisch, maar soms is er niks zo lastig als rustig blijven. Straffen werkt dan averechts. Zeker bij gevoelige kinderen, omdat ze zich snel afgewezen voelen. Wil je meer lezen over opvoeden zonder straf? Lees dan het artikel: Opvoeden zonder straf, hoe doe je dat?

8. Doe wat werkt voor jou en voor je kind

Veel hooggevoelige kinderen hebben ook hooggevoelige ouders. Daarom is het goed om je gevoel te volgen en te doen wat voor jullie beiden werkt. Misschien krijg je veel adviezen van anderen, maar blijf bij jezelf. Observeer je kind om te zien wat bij hem of haar het beste werkt en luister naar je kind. Elk kind is anders en elk kind heeft daarom behoefte aan een andere aanpak. Werkt iets niet? Stop er dan mee. Werkt het wel? Doe er meer van!

 

 

 

Dit artikel is geschreven door Rian Meddens, orthopedagoog. Wil je ondersteuning bij de hooggevoeligheid van je kind? Ik heb jaren lang veel verschillende kinderen met kenmerken van hooggevoeligheid begeleid. Ook heb ik veel gewerkt met hun ouders en gemerkt dat je met ouders veel kan bereiken, zodat je kind weer gaat stralen!  Plan een online persoonlijk consult.

Bron
Aron. E. N. (2013). Het hoogsensitieve kind. Help je kinderen op te groeien in een wereld die hen overweldigt. Lev Amsterdam

 

Rian Meddens

Dit artikel is geschreven door Rian Meddens. Rian is orthopedagoog en heeft een oplossingsgerichte visie op opvoeden. Haar passie ligt bij het vinden van een passende oplossing voor een gezin vanuit een veilige en positieve sfeer. In 2016 heeft ze Psychogoed opgezet voor online hulp voor ouders. Daarnaast is ze trotse moeder van 2 zoontjes!